Boyalı, macunlu, değişen: üç farklı durum
Piyasada 'boyalı' tek kelimeyle geçiştirilir ama üç ayrı durum vardır. Boyalı parça, fabrika sacının üzerine yeniden boya atılmış paneldir; genellikle çizik ya da hafif sürtme sonrası yapılır. Macunlu parça, ezilmiş sacın doldurularak düzeltildiği paneldir; altında bir çarpma vardır. Değişen parça ise fabrika panelinin sökülüp yerine yenisinin takıldığı durumdur.
Bu üçünün fiyat ve güvenlik anlamı farklıdır. Boyalı tampon piyasada yaygındır; macunlu direk ya da değişen kapı, aracın ciddi bir hasar geçirdiğini gösterir. Ekspertiz raporu bu üç durumu ayrı renklerle işaretler.
Kalibreli ölçer ne söyler
Boya kalınlık ölçer, panelin üzerindeki boya katmanının kalınlığını mikron cinsinden verir. Fabrika boyası belli bir aralıkta çıkar; yeniden boyanmış panel bu aralığın üstünde, macunlu panel belirgin biçimde daha yüksek değer verir. Ölçüm her panelde birden çok noktadan yapılır, çünkü lokal boya panelin yalnız bir köşesinde olabilir.
Ölçer alüminyum ve plastik panellerde farklı davranır; tampon gibi plastik parçalarda gözle inceleme ve mor ışık öne çıkar. Kalibrasyonu yapılmamış ya da yanlış modda kullanılan cihaz yanıltır; bu yüzden ölçümün kim tarafından, hangi cihazla yapıldığı önemlidir.
Mor ışık altında görünenler
Yeniden atılan boya ve vernik, UV ışık altında fabrika boyasından farklı yansır. Gündüz ışığında ve kapalı çarşı aydınlatmasında kusursuz görünen bir tampon köşesi, mor ışıkta rötuş sınırını gösterir. Kalınlık ölçümü normal çıkan panelde lokal işlem böyle yakalanır.
Mor ışık kontrolü karartılmış ortamda yapılır ve bulgular ayrı bir kaporta şemasına işlenir. Kalınlık şeması ile mor ışık şeması yan yana okunduğunda aracın boya geçmişi tamamlanır.
Değişen parçanın izleri
Kapı, çamurluk ve kaput gibi cıvatayla bağlı panellerde cıvata başlarının boyası fabrika çıkışında panelle birlikte atılmıştır; sökülmüş cıvatanın boyası çatlar ya da anahtar izi taşır. Kaynaklı panellerde fabrika kaynak noktaları düzenli ve eşit aralıklıdır; el kaynağı düzensiz ve iridir.
Cam, far ve tampon etiketlerinin üretim tarihi aracın model yılıyla uyumlu olmalıdır; bir farın diğerinden yıllar sonra üretilmiş olması değişimi gösterir. Kapı contalarının ve fitillerin durumu, panelin sökülüp takıldığının bir başka izidir.
Raporda nasıl gösterilir
Kaporta şemasında her panel orijinal, boyalı, değişen ya da işlemli olarak renklendirilir; yanında ölçülen mikron değeri yazar. Eksperin notu bulguyu düz Türkçeyle açıklar: 'sol arka kapı lokal boyalı', 'ön tampon değişen, etiket uyumsuz' gibi.
Şasi bölümü ayrı bir sayfadır ve 'ağır işlem' ile 'ağır hasar kaydı' sorularına açıkça cevap verir. Bu iki satır, kaporta şemasındaki tüm renklerden daha belirleyicidir.
